Khentii.nutag.mn

Танилц: Төрийн өмчийн орон сууцыг хөлслүүлэх, өмчлүүлэх шинэ журам

zulaa — Mon, 11 May 2026 11:53:17 +0800

Засгийн газрын 81 дүгээр тогтоолоор “Төрийн өмчийн орон сууцыг иргэнд хөлслүүлэх, өмчлүүлэх журам”-ыг баталж, 2026 оны гуравдугаар сарын 11-нээс мөрдөж эхэлжээ.

Уг журам нь төрийн өмчийн орон сууцанд иргэдийг бүртгэх, сонгон шалгаруулах, хөлслүүлэх, өмчлөлд шилжүүлэхтэй холбоотой харилцааг зохицуулах юм.

Журамд зааснаар орон сууц зайлшгүй шаардлагатай иргэдийг цахимаар бүртгэж, сул орон сууц гарсан тухай бүр сонгон шалгаруулалт зохион байгуулах аж. Мөн гэр хорооллын дахин төлөвлөлтөд хамрагдсан айл өрхийг төрийн өмчийн орон сууцанд түр суурьшуулах зохицуулалт тусгажээ. Түүнчлэн өмчлөлд шилжүүлэх нөхцөлтэйгээр орон сууц хөлслөх иргэн нь сар бүр түрээсийн төлбөрөөс гадна урьдчилгаа бүрдүүлэх нэмэлт төлбөр төлөхөөр журамласан байна.

Урьдчилгаа төлбөрийг тав хүртэл жилийн хугацаанд сар бүр хэсэгчлэн хуримтлуулах бөгөөд энэ нь орон сууцны нийт үнийн 30 хувиас доошгүй байх шаардлагатай юм. Тухайлбал, 120 сая төгрөгийн үнэтэй орон сууцыг түрээслээд өмчлөх нөхцөлөөр авсан тохиолдолд иргэн таван жилийн хугацаанд 36 сая төгрөгийн урьдчилгаа бүрдүүлэх ёстой. Үүн дээр сар бүрийн түрээсийн төлбөр нэмэгдэж төлөгдөнө. Харин урьдчилгаа төлбөр бүрэн бүрдсэний дараа үлдэгдэл 70 хувийн төлбөрийг бэлнээр, банкны болон ипотекийн зээлээр нэг жилийн дотор шийдэх нөхцөлтэй аж.

Энэ хугацаанд иргэн орон сууцны түрээсийн төлбөрөө үргэлжлүүлэн төлөх юм байна. Орон сууцны нийт төлбөрийг бүрэн төлж барагдуулсны дараа гэрээг дуусгавар болгож, тухайн орон сууцыг иргэний өмчлөлд шилжүүлэхээр журамд тусгажээ. Харин түрээс болон урьдчилгаа төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд гэрээг цуцлах боломжтой аж. “Төрийн өмчийн орон сууцыг иргэнд хөлслүүлэх, өмчлүүлэх журам”-тай бүрэн эхээр нь ЭНДЭЭС танилцана уу.

Ази-Номхон далайн бүс: Хууль эрх зүйн “зэвсэг”-ээр хэвлэлийн эрх чөлөөг боомилж байна

zulaa — Tue, 05 May 2026 10:06:57 +0800

2026 оны Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний индексийн дүн Ази-Номхон далайн бүс нутагт хэвлэлийн эрх чөлөө ноцтой доройтож байгааг харууллаа. Судалгаанд хамрагдсан 32 улс, нутаг дэвсгэрийн 21-д нь хэвлэлийн эрх чөлөөний байдал “хүнд” эсвэл “маш ноцтой” ангилалд багтжээ. Ингэснээр тус бүс дэлхийн хамгийн хаалттай, дарамт ихтэй бүсүүдийн нэг хэвээр байна.

Энэ доройтлын гол шалтгаан нь хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын эсрэг хууль эрх зүйн дарамт нэмэгдэж, хэт хатуу, өргөн хүрээтэй хуулиудыг ашиглах явдал хэмээн дүгнэжээ. Түүнчлэн бүс нутгийн авторитар дэглэмүүд, ялангуяа Хятад улсын боловсруулсан цензур, суртал ухуулгын арга барил хил хязгаараас даван тархаж буй нь илүү анхаарал татаж байна.

Авторитар цензурын нөлөө тэлж байна

Онолын хувьд бүс нутгийн ихэнх улс хэвлэлийн эрх чөлөөг хуулиараа баталгаажуулсан ч бодит байдал дээр системтэйгээр зөрчигдөж байна.

Хойд Солонгос (179-р байр) үүний хамгийн тод жишээ. Үндсэн хуульд хэвлэлийн эрх чөлөөг тусгасан ч бодит байдалд бие даасан сэтгүүл зүй бүрэн хориглогдож, зөвхөн төрийн суртал ухуулга ноёрхож байна.

Хятад улс (178-р байр) сүүлийн жилүүдэд “үндэсний аюулгүй байдал”-ын нэрийн дор сэтгүүлчдийг хорих хуулийн арга хэрэгслээ эрчимтэй өргөжүүлжээ. Одоогийн байдлаар 121 сэтгүүлч хоригдож байгаа нь тус улсыг дэлхийн хамгийн олон сэтгүүлчийг хорьж буй орон болгож байна. Энэ загварыг Вьетнам (174), Мьянмар (166) зэрэг орнууд дуурайж, “кибер аюулгүй байдал”-ын хуулиар цахим орчныг хянах болжээ.

Афганистанд (175) 2021 онд Талибан эрхэнд гарснаас хойш хэвлэл мэдээллийг хянах, дэглэмийг шүүмжлэх боломжийг хаах, суртал ухуулгыг тулгах зорилготой олон хууль хэрэгжиж байна.

Сэтгүүл зүйг гэмт хэрэгжүүлэх хандлага нэмэгдэв

Зөвхөн авторитар орнуудаар хязгаарлагдахгүй, ардчилсан орчинд ч хууль тогтоомжийг сэтгүүлчдийн эсрэг ашиглах хандлага нэмэгдэж байна.

Энэтхэгт (157) хараат бус хэвлэлд шүүхийн дарамт нэмэгдэж, гүтгэлэг, үндэсний аюулгүй байдлын хуулиар сэтгүүлчдийг онилох болжээ. Пакистанд (153) улс төрийн тогтворгүй нөхцөл байдалд хэвлэл мэдээллийг хянах, зарим тохиолдолд дарах оролдлого тасрахгүй байна.

Филиппинд (114) терроризмын хэрэг үүсгэх нь хэвлэлийн дуу хоолойг намжаах гол арга болжээ. 27 настай сэтгүүлч Франчи Мэй Кумпиогийн хэрэг үүний жишээ бөгөөд түүнийг зохиомол хэрэгт буруутган зургаан жил хорьж, терроризмын хэргээр хамгийн удаан хоригдож буй сэтгүүлч болгосон байна.

Индонез (129), Сингапур (123), Малайз (95), Тайланд (92) зэрэг оронд улс төр, эдийн засгийн нөлөө бүхий бүлэглэлүүд сэтгүүлчдийг дарамтлах зорилготой “олон нийтийн оролцоог хязгаарлах стратегийн шүүх нэхэмжлэл” (SLAPP) өргөн ашиглаж байна.

Ардчилсан орнууд ч дарамтад байна

Хэвлэлийн эрх чөлөө тогтсон гэж үздэг орнуудад ч хууль эрх зүйн зохицуулалт сэтгүүл зүйд сөргөөр нөлөөлж байна.

Японд (62) төрийн нууцын тухай хууль эх сурвалжийг хамгаалах баталгаа сул байгаагаас өөрийгөө цензурдах хандлага бий болгож байна. Өмнөд Солонгост (47) “хуурамч мэдээлэл”-тэй тэмцэх нэрийн дор авч буй арга хэмжээ нь хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарлаж болзошгүй гэж шүүмжлэл дагуулж байна.

Бүс нутагт “топ-20” орон алга

Ази-Номхон далайн бүсээс нэг ч улс Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний индексийн эхний 20-д багтсангүй. Шинэ Зеланд (22) бүс нутгийн жишиг хэвээр байгаа ч байр ухарсан байна.

Тайвань (28), Зүүн Тимор (30), Австрали (33) зэрэг ардчилсан орнууд тодорхой сорилттой тулгарч байгаа ч харьцангуй хамгаалалттай орчныг хадгалж чадсаар байна. Гэсэн ч эдгээр нь нийтлэг дүр зураг биш, харин бүс нутагт хэвлэлийн эрх чөлөө тасралтгүй хумигдаж буй нөхцөлд “онцгой жишээ” болж байна.

Монгол Улс: Хоёр туйлын дунд савлаж буй орчин

Ази-Номхон далайн бүсийн ерөнхий хандлагыг авч үзвэл Монгол Улс (85) нь харьцангуй нээлттэй хэвлэл мэдээллийн орчинтой цөөн улсын нэг хэвээр байна. Гэсэн ч бүс нутгийн дарамт, нөлөөллөөс ангид байж чадахгүй байгаа нь анзаарагдаж байна.

Сүүлийн жилүүдэд Монголд хэвлэлийн эрх чөлөө хумигдах эрсдэлтэй хэд хэдэн үзэгдэл ажиглагдаж байна. Үүнд:

-Хэвлэл мэдээллийн байгууллагын эсрэг гүтгэлэг, нэр төрийн маргаан шүүхээр шийдэгдэх нь нэмэгдэх

-Улс төр, бизнесийн нөлөө бүхий бүлэглэлүүдийн далд дарамт

-Сэтгүүлчдийн эх сурвалж хамгаалах эрх зүйн баталгаа сул хэвээр байгаа асуудал багтана

Нөгөө талд, Монгол Улсад олон ургальч хэвлэл мэдээлэл оршин тогтнож, цахим орчинд харьцангуй чөлөөтэй мэдээлэл солилцох боломж хадгалагдсаар байна. Энэ нь бүс нутгийн олон оронтой харьцуулахад давуу тал хэвээр байна.

Гэвч олон улсын байгууллагуудын анхааруулж буйгаар, хэрэв хууль эрх зүйн орчныг тодорхой болгохгүй, сэтгүүлчдийн хамгаалалтыг сайжруулахгүй бол бүс нутгийн нийтлэг сөрөг чиг хандлага Монголд ч нөлөөлөх эрсдэл ойрхон байна.

Эх сурвалж: polit.mn

Хэнтий аймагт гарсан хээрийн түймрийг бүрэн унтраалаа

zulaa — Mon, 04 May 2026 16:50:49 +0800

Хэнтий аймгийн Норовлин сумын Онон III багийн “Шиврийн ам” гэдэг газар өчигдөр буюу дөрөвдүгээр сарын 29-ний 15:58 гарсан хээрийн түймрийг 19:44 цагт цурамд оруулж, өнөөдөр (2026.04.30) 11:20 цагт бүрэн унтраалаа.

Түймрийг унтраах ажиллагаанд аймгийн Онцгоой байдлын газар, мэргэжлийн ангийн 23 хүн, 2 автомашинтайгаар оролцсон юм.

Урьдчилсан байдлаар түймэрт 50 га талбай өртсөн байна.

Пүрэв гарагт 1072 хувьцааны ногдол ашгийг олгоно

zulaa — Tue, 28 Apr 2026 18:04:04 +0800

Монгол Улсын Засгийн газар 2012 онд “Эрдэнэс Таван Толгой” ХК-ийн нийт хувьцааны 20 хувь болох гурван тэрбум ширхэг хувьцааг 2012 оны 4-р сарын 11-нээс өмнө төрсөн, иргэний шинэчилсэн бүртгэлд хамрагдсан иргэн бүрт үнэ төлбөргүй эзэмшүүлэхээр болсон.

“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК 2025 онд 1.1 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласаж, үүнээс нэгж хувьцаанд 65.55 төгрөгөөр тооцон нийт 786.6 тэрбум төгрөгийг ногдол ашигт хуваарилахаар болсон байна. Үүнээс Монгол Улсын 3.5 сая иргэн-хувьцаа эзэмшигчдэд нийт 208.5 тэрбум төгрөгийн ногдол ашиг ногдохоор тооцжээ.

Ингэснээр 1072 ширхэг хувьцаатай нэг иргэн татварын дараах байдлаар 63,242 төгрөгийн ногдол ашиг авах юм. Ногдол ашгийн олголтыг 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 30-ны дотор зохион байгуулахаар төлөвлөжээ.

Сэлэнгэ, Дархан, Төв, Хэнтий, Булганы зүүн хэсгээр нойтон цас орно

zulaa — Mon, 27 Apr 2026 16:03:15 +0800

Цасан шуурга шуурч, говийн аймгуудын нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр салхи, шуургатай байхыг анхааруулж байна.

Өнөөдөр 20 цаг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

Хур тунадас: Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Шөнөдөө төвийн аймгуудын нутгийн зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хойд хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, өдөртөө төв болон говийн аймгуудын нутгийн зүүн, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр бороо, нойтон цас орж, цасан шуурга шуурна. Бусад нутгаар хур тунадас орохгүй.

Салхи: Нутгийн баруун хагаст баруунаас секундэд 5-10 метр, нутгийн зүүн хагаст баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, говь, тал, хээрийн нутгаар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Агаарын температур: Шөнөдөө Дархадын хотгор, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан, Заг-Байдраг голын эх, Идэр, Тэс, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, Хангайн нурууны өвөр бэл, говийн бүс нутгийн зүүн болон хойд хэсгээр +4...+9 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +9...+14 градус, бусад нутгаар -1...+4 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод-Дарьгангын тал нутаг, говийн бүс нутгийн зүүн хойд хэсгээр +6...+11 градус, Их нууруудын хотгор, Алтайн өвөр говиор +20...+26 градус, бусад нутгаар +13...+18 градус дулаан байна.

УЛААНБААТАР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас орно. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө +2...+4 градус, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна.

БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 7-12 метр, зарим үед секундэд 14-16 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна.

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +6...+8 градус дулаан байна.

Ирэх сарын 01-нийг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв:

27-нд төвийн аймгуудын нутгийн зүүн өмнөд, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар,
28-нд Увс нуурын хотгор, Алтайн уулархаг нутгаар,
29-нд баруун аймгуудын нутгийн зарим газар, төвийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр,
30-нд баруун аймгуудын ихэнх нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар бороо, нойтон цас орно.

Салхи 27-нд говь, тал, хээрийн нутгаар, 28-нд Монгол-Алтайн уулархаг нутгаар, 29-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 30-нд Алтайн уулархаг нутаг, тал, хээрийн нутгаар секундэд 15-17 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Шөнөдөө Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр +5...+10 градус, бусад нутгаар -2...+3 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод Дарьгангын тал нутгаар +8...+13 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +21...+26 градус, бусад нутгаар +15...+20 градус дулаан байна. 28-нд ихэнх нутгаар, 29-нд говь, талын нутгаар дулаарна.

Олон Улсын Парламентын Холбоо: Х.Булгантуяаг гэмт хэрэгт буруутгасанд харамсаж байна

zulaa — Mon, 20 Apr 2026 14:32:28 +0800

Энэ сарын 15-19-нд БНТУ-ын Истанбул хотноо Олон Улсын Парламентын Холбооны хаврын ээлжит ассамблей болж байна. УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг Олон улсын Парламентчдын хүний эрхийн хорооны Ерөнхийлөгчийн албыг хашдаг.

ОУПХ-ны 152 дугаар хурлын сүүлийн өдөр түүний даргалдаг, Парламентчдын хүний эрхийн хороо нийт 17 улсын парламентын гишүүдийн эрх зөрчигдсөн эсэх асуудлын талаар олон улсын 400-гаад парламентын гишүүнд танилцуулжээ.

Үүний нэг нь Монгол Улстай холбоотой буюу УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяагийн асуудал байв. Өөрийнх нь улстай холбоотой хэрэг хэлэлцэх үед парламентын гишүүн оролцож болохгүй, шийдвэрийн төсөлд санал өгөх эрхгүй, бусад гишүүдтэй ч санал солилцох ёсгүй гэсэн хатуу дэг журмыг Олон Улсын Парламентын Холбоо мөрддөг аж.

Иймд Монголтой холбоотой шийдвэрийг О.Номинчимэг гишүүн уншиж танилцуулах боломжгүй. Тиймээс хорооны Ерөнхийлөгчийн хувьд бусад 16 хэргийн шийдвэрийг танилцуулж, хорооны дэд ерөнхийлөгч, Замби улсын парламентын гишүүн Харри Камбони Монголын парламентачтай холбоотой хэргийн шийдвэрийг зарлав.

Уг шийдвэрээр УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяаг чиг үүргийнхээ хүрээнд чуулганы хуралдааныг удирдсаных нь төлөө “Төрийн эрхийг хууль бусаар булаан авах” гэмт хэрэгт буруутгаж буйд харамсаж байгаагаа илэрхийлжээ.

Парламентчийнх нь хувьд бүрэн эрхийг нь зөрчиж, айлган сүрдүүлэх, чөлөөтэй зорчих эрхийг хаах гэх мэт зөрчил гарч байгааг цаашид хороо анхаарч, авч хэлэлцэхээр тогтлоо. Мөн цахим орчинд нэр хүндийг нь унагах зорилгоор зохион байгуулалттай ажиллагаа, ялгаварлан гадуурхсан байж болзошгүй тул үүнийг олж тогтоохыг УИХ-д даалгасан шийдвэр гаргасныг танилцууллаа.

Энэ удаагийн хурлын үеэр парламент руу дайрах нь ардчилал руу дайрч буй хэрэг. Хамтдаа арга хэмжээ авч, дуу хоолойгоо өргөх нь зөвхөн хувь парламентын гишүүдийг хамгаалж буй хэрэг биш харин ардчиллын зарчмыг хамгаалж байгаа асуудал гэдгийг онцолжээ.

Махны үнийн өсөлтийн талаар хэн, хэн юу өгүүлэв

zulaa — Thu, 16 Apr 2026 12:24:17 +0800

Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар хаврын тариалалтын бэлтгэл ажил, мал төллөлтийн явцын мэдээ болон цаг үеийн асуудлаар мэдээлэл сонсов.

Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл махны үнийн өсөлтийн талаар салбарын сайдаас тодруулсан юм.

УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл: Хэрэглээний үнийн индекст том байр эзэлдэг махны үнийн асуудал байна. 2025 оны аравдугаар сарын 20-нд үхрийн ястай мах нэг кг нь 20 мянга гаруй төгрөгийн үнэтэй байсан бол таван сарын дараа буюу өнөөдөр 32 мянган гаруй төгрөгт хүрч, 52.6 хувиар өссөн байна. Бусад бүх төрлийн махны үнэ өссөн. Олон сая малтай ч хот суурин газарт махны эрэлтээ хангаж чадахгүй байна. Үүн дээр ямар бодлого хэрэгжүүлэх гэж байна вэ.

Хоёрдугаарт, хөлдөөж хадгалсан махаар хот сууринд амьдарч байгаа иргэдийн хэрэгцээг хангах боломжгүй байна. Амтгүй, хатсан юм шиг мах байгаад байна. Шинэ технологи оруулж ирэх, түүнийг нь бодлогын түвшинд дэмжих боломж бий юу.

Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат: Манай яамны үүрэг бол малтай байх, малчинтай байх, хоол ундтай байх талын зохицуулалтыг хариуцах.

Нөөцийн махыг яам биш нийслэл хариуцаад гурван жил болж байна. Улаанбаатар хотын хувьд зах зээлд гаргаагүй байсан 3,000 тн махаа түгээлтийн цэгийг нэмэгдүүлэх замаар иргэдэд хүргэж байгаа.

Амттай, шинэ махыг нийслэлийн эргэн тойронд аж ахуйн нэгжүүд бэлтгээд зах зээлд нийлүүлж байгаа. ХХААХҮЯ-наас махны фермерийн үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа газруудад олон төрлийн хөнгөлөлттэй зээл олгодог.

УИХ-ын гишүүн Н.Наранбаатар: Говь нутагт усгүйдэж, бэлчээр хомсдож байна. Малчид мал сүргээ өсч үржүүлэхэд хүндрэлтэй байна. Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын малчин над руу мессеж бичиж байна. Зүүн аймгуудад ноолуурын дуудлага худалдааг амжилттай зохион байгуулсан гэж сонссон. Одоо нэг кг ноолуур ямар үнэтэй байна вэ. Мөн хүлэмжийн аж ахуйн эрхлэхэд төрөөс ямар дэмжлэг үзүүлэх вэ. Хүүгүй урт хугацаатай зээл олгох уу?

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат: Ноолуур бол малчдын орлогын эх үүсвэр. Ноолуурын үнийг аль нэг сайд тогтоохгүй ээ. Зах зээлийнхээ ханшаар явна. Энэ жилийн ноолуурын үнийг нэмлээ гэж ярьж болохгүй. Салбар яамнаас биржээрээ дамжуулан дуудлага худалдааг зохион байгуулж байна. Бүс нутгийн ноолуурын гаралттай холбож зохион байгуулахгүй бол самнаж дуусаагүй байхад нь дуудлага худалдаа хийж, үр дүнгүй ажил болох эрсдэлтэй. Хүлэмжийн аж ахуйг хөгжүүлэх зуны болон өвлийн хүлэмжийг хөгжүүлэх Засгийн газрын тогтоолыг баталсан. Хүлэмжийн чанараас авхуулаад олон зүйл байгаа учраас бүсчилсэн байдлаар хоршоодтой хамтран ажиллана. Олгох дүрэм журмын хувьд салбар яам маш нээлттэй ажиллана. Малаас гарч байгаа түүхий эд мах, арьс шир, ноолуур, ноос, дайврыг үнэд оруулахад гол анхаарлаа хандуулна. Арьс шир боловсруулах үйлдвэрийн цаасан дээрх төсөл олон байгаа ч Эмээлтийн төслийг яаравчлах тал дээр анхаарна. Дарханы арьс ширний үйлдвэрийн асуудал бүтэхгүй болсон юм билээ. Ард иргэдийг хуурах боломжгүй. Ерөнхийлөгчийн санаачилсан "Цагаан алт" хөтөлбөрийнхөнтэй уулзахад бүтээгдэхүүн хийх тал дээр аж ахуйн нэгжүүд олон ажлыг хийж байна. Гадаад руу экспортлох асуудлыг хэлж, ярьж байна.

УИХ-ын гишүүн Р.Сэддорж: Амьд мал гаргах үйл ажиллагаа явж байгаа юу. Ямар бодлого барьж байгаа вэ. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх амьд адуу гаргахыг хориглож байсан шүү дээ. Тийм ч сайн зүйл биш байх. Хойшоогоо Эрхүү, Буриадад монгол мал үржүүлж байгаа сураг дуулсан. Махны экспортыг сүүлийн хоёр жил хориогүй. Малчид махнаас 40 хувийн орлого олдог гэх тооцоо бий. Энэ махны үнийн өсөлт малчдад сайнаар нөлөөлж байна. Залуу малчдыг бэлтгэх тал дээр анхаарч байна вэ?

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат: Монгол Улс байгаа тохиолдолд мал, малчин хоёр зайлшгүй байна. Байж байж улс орон байна. Тийм учраас би сайдын ажлаа авсан даруйдаа махны үнийн талаар шүүмжлэл авсан. Бодит байдлыг ч хэлсэн. Амьд малын экспортын асуудал байна. Салбарын сайдын хувьд махны экспортыг зогсоох, тээг саад тавих зорилго байхгүй. Харин ч махны экспортыг нэмэгдүүлж, орон нутгаасаа экспорт хийх боломжийг бүрдүүлэх нь чухал. Энийгээ амжилттай хэрэгжүүлж чадвал амьд малын экспорт зогсоох байр суурьтай байгаа. Яагаад гэхээр нэмүү өртөг эх орныхоо эдийн засагт шингэх ёстой. Ер нь Замын-Үүдээр үржлийн бус малын 20 хувийг амьдаар гаргаж болно гэдэг Засгийн газрын тогтоолтой юм билээ. Тийм учраас тавдугаар сарын 8-нд махны, ургамлын экспорт зэрэг дөрвөн экспортыг анхаарах хүрээнд БНХАУ-ын Хорио цээрийн албатай хамтран орон нутгийн бүх махны үйлдвэрүүдэд сургалт хийж, экспортын эрхийг нээлгэхээр хичээн ажиллаж байна. Залуу малчдын асуудал бол их яригддаг асуудал. 2000 оны эхээр малчид хүүхдээ сургуульд сургахгүй мал дээр гаргаж байна гэдэг байсан. Мал аж ахуйгаас гарч байгаа ашиг тусыг нэмэгдүүлбэл залуус мал аж ахуй руугаа гарна.

УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнэ: Танд амжилт хүсье. Орон нутагт ажиллаж байсан туршлагатай хүн. Махны үнийн судалгааг зах зээл дээр судалж олны хэл ам дагуулах шиг боллоо. Энэ бол буруу биш, зөв байсан. Махны нийлүүлэлт, өртгийн сүлжээтэй холбоотой асуудалд шинэчлэлт хийх цаг болсон. Салбар яаман дээрээ нэг бодлогыг зангидсан байдаг. Урьдны сайд чинь хэл үг огт авдаггүй байсан шүү. Махны өртгийн сүлжээг нэг мөр болгох шаардлагатай. Малчид ойрын махны үйлдвэртээ махаа нийлүүлж, үйлдвэр нь стандартын дагуу бэлтгэж, зах зээл рүүгээ нийлүүлдэг баймаар байна. Улс, орон нутгийн хэмжээнд хэдэн махны үйлдвэр байна вэ. Тэгэхгүй бол бид малчны бэлдсэн мах, ченжийн бэлдсэн мах гээд үнийн хувьд асар зөрүүтэй байх жишээтэй. Махны экспортын үнэ бас нэг өөр байна.

Малынхаа эрүүл мэндтэй холбоотой асуудалд анхаарч, дайн зарлах хэрэгтэй болчихоод байна. Малын өвчингүй бүсээ байгуулж, Мал эмнэлгийн даргаар зоригтойгоор маш сайн хүн томилох хэрэгтэй. Шинэ хоршоогоо маш сайн дэмжих хэрэгтэй. Малчид өөрсдөө трактор авч, хадлангаа хадах боломжтой болсон.

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат: "Шинэ хөдөө" хөтөлбөрийг санаачлан ажиллаж байсан хүн бол Ж.Бат-Эрдэнэ. Би бол төрийн яамыг тогтвортой байлгаж, янз бүрийн халаа сэлгээ хийхгүй. Сайдын зөв гэдэг муйхар бодлого явуулахгүй. Эрдэмтэн судлаачдын үгийг тусгаж ажиллана. Ченжийн систем бол олон жил урхагшсан байна. Бодлогын том дүр зураглал гаргаж, мал эмнэлгийн салбарт зоригтой шинэчлэл хийж ажиллана. Өнөөдөр 100 гаруй тэрбумын төсөвтэй мөртлөө өмнөх байдлаасаа огт сайжраагүй байна. Эрүүл мах гэж баталж байгаа газар яг үнэндээ алга. Бид ядаж сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэгт өгч байгаа махаа шинжилдэг болмоор байна гэж нэг хүн хандаж байсан. Тийм учраас энэ ажилд анхаарч ажиллана.

Газар тариалангийн салбарын өсөлт 570 мянган га талбайгаас 630 мянга болж өссөн. Төмс 16 мянган га, хүнсний ногоо 18 мянган га талбайд тарина. Амжилттай тарьж чадвал улаанбуудай болон төмсний хэрэгцээгээ дотооддоо 100 хувь хангана. Мөн хүнсний ногооныхоо 80 хувийг хангахаар төлөвлөж байна. Цаашдаа дотоодын хэрэгцээгээ 100, 100 хувь хангах Засгийн газрын тогтоолыг өнгөрсөн долоо хоногт гаргасан. Өвлийн хүлэмж ажиллуулдаг хүмүүст цахилгаан эрчим хүчний хөнгөлөлт үзүүлэх гэх мэт олон ажлыг хийхээр төлөвлөн ажиллаж байна. Зуны хүлэмжийн асуудалд газартай, туршлагатай хүмүүст хоршоодоор дамжуулан хамтран ажиллана.

2026 онд аялал жуулчлалын салбарт 250 тэрбумыг зарцуулна

zulaa — Mon, 13 Apr 2026 12:05:00 +0800

Монгол Улс байгалийн өвөрмөц тогтоц, нүүдлийн өв соёлоо дэлхий дахинд сурталчлан таниулах замаар аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой. Гэвч бодит байдал дээр салбарын хөгжил төдийлөн хангалтгүй байна. Аялал жуулчлалын бизнес эрхлэгчдийн дунд үйлчилгээний соёлыг төлөвшүүлж, урт хугацааны тогтвортой хөгжлөөс илүүтэй богино хугацааны ашигт төвлөрөх хандлага давамгайлж байгаа нь хөгжлийг сааруулах гол хүчин зүйл болж байна.

Сүүлийн жилүүдэд жуулчдын тоо өсөж байгаа ч нэг жуулчнаас орох дундаж орлого болон аяллын хугацаа бага байна. Энэ нь аялал жуулчлалын салбарын үйлчилгээний чанар жигд бус, дэд бүтэц сул, хүний нөөцийн чадавх хангалтгүй зэрэг дотоод асуудлуудтай шууд холбоотой. Өөрөөр хэлбэл, бид шинээр жуулчин татахад анхаарч байгаа ч ирсэн жуулчдаа сэтгэл ханамжтай буцааж чадахгүй алдах эрсдэлтэй.

Засгийн газрын 2025 оны 255 дугаар тогтоолоор аялал жуулчлалын салбарт хөнгөлөлттэй зээл олгож эхэлсэн. Тус зээл нь зургаан жил хүртэлх хугацаатай бөгөөд арилжааны банкны 18 хувийн хүүгийн 12 хувийг төрөөс хариуцаж, зээлдэгч үлдэгдэл 6 хувийг төлөх нөхцөлтэй юм. 2026 оны төсөвт хүүгийн дэмжлэгт зориулан 13 тэрбум төгрөг тусгасан нь зах зээлд нийт 250 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийх боломжийг бүрдүүлж байна. Санхүүжилтийг төрөөс шууд олгохгүй, харин арилжааны банкууд өөрсдийн шалгуур, эрсдэлийн үнэлгээнд үндэслэн шийдвэр гаргах нь зээлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх давуу талтай.

Аялал жуулчлалын сайд Ж.Алдаржавхлан энэ талаар онцлохдоо, арилжааны банкуудтай гурван талт хэлэлцээр байгуулж, зочид буудал, жуулчны бааз зэрэг зургаан чиглэлийн төслийг дэмжихээ мэдэгдсэн. Банкууд зээлийн шийдвэрээ бие даан гаргах бол салбарын яам хяналтын гэрээгээр дамжуулан зориулалтын зарцуулалтад хяналт тавих юм. Өмнөх туршлагаас харахад зээлийг зориулалтын бусаар ашиглах тохиолдол гарч байсан тул энэ удаагийн бодлогын хэрэгжилтэд илүү хяналт шаардлагатай байна гэдгийг хэлсэн.

Аялал жуулчлалын салбарт хөрөнгө оруулалт чухал хэдий ч зөвхөн санхүүжилт нь бүрэн шийдэл биш юм. Зээлийг зориулалтаас нь хазайлгах эрсдэл өмнө нь ч тулгарч байсан тул банкны хатуу шалгуур, төрийн тогтвортой хяналт, ил тод байдлыг цогцоор нь хэрэгжүүлэх шаардлагатай.

Нөгөө талаас, оновчтой удирдлага, үр ашигтай менежмент бүхий хөрөнгө оруулалт салбарт бодит өөрчлөлт авчирна. Орчин үеийн жуулчид байгалийн сайхныг үзэхээс гадна соёл, ахуй, үйлчилгээний цогц туршлагыг эрэлхийлэх болсон. Тиймээс олон улсын стандартад нийцсэн байр сууц, мэргэжлийн хөтөч, тогтвортой аяллын бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх нь нэн тэргүүнд хэрэгтэй. Энэ нь жуулчдын зарцуулалтыг нэмэгдүүлж, аяллын улирлын хамаарлыг бууруулан жилийн турш орлого олох боломжийг бүрдүүлнэ.

Эцэст нь, аялал жуулчлал бол тээвэр, худалдаа, үйлчилгээ болон орон нутгийн эдийн засагтай нягт уялдсан цогц юм. Нэг жуулчны үлдээх орлого эдийн засгийг төрөлжүүлэх ач холбогдолтой. Гэвч бүх зүйл хэрэгжилтээс хамаарна. Зээл бол зөвхөн хэрэгсэл. Харин бодит үр дүнг тодорхойлох гол хүчин зүйл нь хариуцлага, тогтвортой бодлого, үр ашигтай хэрэгжилт юм.

Монгол Улс НҮБ-ын Статистикийн комиссын 2027-2030 оны гишүүнээр сонгогдлоо

zulaa — Thu, 09 Apr 2026 17:41:40 +0800

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөлийн Удирдлагын сегментийн 2026 оны 4 дүгээр сарын 8-ны өдрийн

Түгээмэл тархацтай ашигт малтмалыг хууль бусаар олборлосон үйл ажиллагааг таслан зогсоолоо

zulaa — Thu, 09 Apr 2026 14:02:05 +0800

Олон нийтийн сүлжээнд Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын нутагт түгээмэл тархацтай ашигт малтмалыг хууль бусаар олборлож байгаа талаарх иргэний мэдээллийн дагуу байгаль орчны улсын байцаагчид болон экологийн цагдаагийн алба хаагчид шуурхай ажиллаж, уг хууль бус үйл ажиллагааг таслан зогсоож, ашиглаж байсан техник хэрэгслийг буцаан татуулах арга хэмжээ авлаа.

Энэхүү асуудалтай холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир төр, нийтийн ашиг сонирхлыг зөрчсөн, байгаль орчинд хохирол учруулсан аливаа үйлдэлд онцгой анхаарал хандуулж, хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэн ажиллахаа илэрхийллээ.

Цаашид байгаль орчны улсын хяналтын газраас хууль бус олборлолтыг таслан зогсоох, эрсдэл бүхий бүс нутгуудад хяналт шалгалтыг тогтмолжуулах, холбогдох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах, зөрчил гаргасан этгээдэд хариуцлага тооцох, учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, байгаль орчныг сэргээн хамгаалах арга хэмжээг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэн ажиллах болно.

Дашрамд дурдахад 2025 онд Түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид болон холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу Засгийн газрын тогтоолоор түр карьер олгосон нийт 57 газарт хяналт шалгалт хийж, илэрсэн зөрчилд 57,250,000 төгрөгийн торгууль, 168,834,085 төгрөгийн хохирол нөхөн төлбөр ногдуулан, зөрчил тус бүрд албан даалгавар өгч, хэрэгжилтийг хангуулан ажилласан байна.