Тодруулбал, шүүгдэгч Л-ийн охин О 2006 оны нэгдүгээр сарын 18-ны өдөр амаржиж охинтой болжээ. Гэтэл Л тухайн өдөр ихэр хүүхэд төрсөн мэт зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, огт мэндлээгүй хүүхдийг П гэх нэрээр нэрлэн Хэнтий аймгийн улсын бүртгэлийн байгууллагад өөрийн нэр дээр овоглон төрсөн мэтээр бүртгүүлжээ.

П-ийн нэрээр 2006 оны дөрөвдүгээр сарын 12-ны өдрөөс эхлэн 2024 оны дөрөвдүгээр сарын 12-ны өдрийг хүртэл хүүхдийн мөнгөн тэтгэмж болох 6.540.000 төгрөгийг хууль бусаар авсан гэмт хэрэгт холбогдсон байна.

Улмаар 2024 оны 10 дугаар сарын 2-ны өдөр П нэрээр цэргийн жинхэнэ албанд зарлан дуудах хуудас ирсэн. Энэ үед шүүгдэгч Л “П-г би өөрийн охиноос өргөж авсан. Хөгжлийн бэрхшээл, оюуны хомсдолтой, сургуульд сураагүй. Өөрийгөө болон бусдыг таних чадвар муутай, тэнэж алга болоод ирдэг. 2024 оны зургадугаар сард гараад одоо болтол ирээгүй. Хархорин захын ойролцоо явдаг. Хүүгээ үхэж үрэгдсэн гэж бодож байна” хэмээн цагдаагийн байгууллагад өргөдөл гаргасан байна. 

Цагдаагийн байгууллагаас эрэн сурвалжлах ажиллагаа явуулах явцад Хэнтий аймгийн Нэгдсэн эмнэлгийн төрөлтийн болон нярайн түүхийн баримтаар П гэх хүүхэд бодитоор төрөөгүй, бодит байдалд оршин байгаагүйг нотолжээ. 

Шүүгдэгч Л-ийн төрсөн охин гэрчийн мэдүүлэгтээ “2024 онд миний  Хэнтий аймаг дахь хаяг дээр цэргийн зарлан ирсэн талаар шууданч хэлсэн. Тухайн үед би хэнд зарлан ирсэн талаар маш их гайхаж энэ талаар ээжээс асуухад “Манайд цэргийн зарлан ирэх хүн байхгүй дээ. Би өөрөө учрыг нь олно”  гэж хэлсэн. Тэгээд нэг их удалгүй байж байтал цагдаагийн байгууллагаас надтай холбогдож П гэх хүн сураггүй алга болсон талаар хэлсэн.

Ээжээс асуухад 2006 онд П гэх хүүхдийг улсын бүртгэлд бүртгүүлэн хуурамч бичиг баримт авсан талаараа үнэнээ хэлсэн. Би үүнээс өмнө энэ талаар мэдэх зүйл огт байхгүй. Ээж энэ талаар надад хэлж байгаагүй. Тэр үед ээж маань энэ талаар надад хэлэх үедээ хууль шүүхийн байгууллагаас маш их айж байгаа талаараа надад хэлж байсан. Одоо 71 настай болсон ээжийгээ өрөвдөж байна” хэмээн мэдүүлжээ. 

Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад гэрч Ц “2006 оны 9 дүгээр сарын дундуур Хэнтий аймгийн Хэрлэн сумын засаг даргын тамгын газарт ажилд ороод 2008 оны 6 дугаар сард ажлаас өөрийн хүсэлтээр гарсан. Тухайн гэрчилгээн дээрх бичиглэл миний бичгийн хэв гарын үсэг мөн байна. 2006 онд Хэрлэн сум 20,000 орчим хүн амтай байсан. Суманд нэг улсын бүртгэгч ажилладаг байв.

Манай байгууллагын нийгмийн хамгааллын сангийн цахим бүртгэлд 2006.04.12-2024.04.12 хүртэл сар бүр тасралтгүйгээр нийт 6.540.000 төгрөг авсан баримт байна.Өдөрт 100 гаруй иргэнтэй харьцдаг байв. Тухайн үед шинээр төрсөн хүүхдэд Хэнтий аймгийн Нэгдсэн эмнэлгээс мэндэлсэн нь үнэн гэсэн тодорхойлолт өгдөг байлаа. Тэр бичиг над дээр ирэхэд аав, ээж 2 нь гэрлэлтийн баталгаатай бол эцгээр нь овоглоно харин гэрлэлтийн баталгаагүй бол ээжээр нь овоглож байсан.

Хүүхдээ бол авчрахгүй, харин асран хамгаалагч нь өөрийн биеэр ирж өөрийн бичиг баримт болон эмнэлгээс гаргаж өгсөн тодорхойлолттой ирж хүүхдийн гэрчилгээг бүртгэж авдаг” гэж мэдүүлжээ. 

Гэрч Б "Манай байгууллагын нийгмийн хамгааллын сангийн цахим бүртгэлд 2006.04.12-2024.04.12 хүртэл сар бүр тасралтгүйгээр нийт 6.540.000 төгрөг авсан баримт байна. Тиймээс Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын сан хохиролтой байна" гэсэн мэдүүлэг өгчээ. Шүүгдэгч Халамжийн сангийн Төрийн сан банк дахь дансанд 6.540.000 төгрөг буцаан шилжүүлжээ. 

Түүнийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 18.12 дах хэсэгт заасан “Хуурамч баримт бичиг ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нууж нийгмийн халамжийн үйлчилгээг авсан” гэм буруутайд тооцжээ.

"Торгох, нийтэд тустай ажил хийлгэх, зорчих эрхийг хязгаарлах, хорих” төрлийн сонгох ялаас шүүгдэгчийн (71 нас)-ны байдлыг харгалзан зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг сонгож хоёр жил зургаан сарын хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэв.

18.12 дугаар зүйл.Хууль бусаар нийгмийн халамж, үйлчилгээ авах

1.Хуурамч баримт бичиг, эд зүйл ашиглаж, зохиомол байдлыг зориудаар бий болгож, бодит байдлыг нууж нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, үйлчилгээ, нийгмийн хөгжлийн үйлчилгээг авсан бол таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл нэг зуун дөчин цагаас дөрвөн зуун наян цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ.

2.Энэ гэмт хэргийг:

2.1.албан тушаалын байдлаа ашиглаж;

2.2.их хэмжээний нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, үйлчилгээ, нийгмийн хөгжлийн үйлчилгээг авч үйлдсэн бол нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар эрх хасаж арван мянган нэгжээс дөчин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр жилээс найман жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ.Эх сурвалж: Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн шийтгэл тогтоол

Үүнээс Дорнод аймгийн Баян-Уул сумаас хүргэгдсэн хоёр, Хэнтий аймгийн Норовлин сумаас ирсэн нэг бамбаруушийг долоо хоногийн турш тэжээн тэнхрүүлсний дараа есдүгээр сарын 15-нд байгальд нь буцаан тавьсан байна.

Бамбаруушийг буцаан тавих ажлыг Хэнтий аймгийн Дадал сумын Засаг даргын захирамжаар байгуулсан “Шуурхай баг”-тай хамтран аюулгүй гүйцэтгэжээ.

Иргэдийг баавгайтай бүс нутгаар зорчихдоо сонор сэрэмжтэй байж, хүрэн баавгайтай холбоотой мэдээллийг 99777844, 88023035 дугаарт өгөхийг Онон-Балжийн байгалийн цогцолборт газрын хамгаалалтын захиргаанаас зөвлөлөө.

Дуудлагын дагуу тус сумын Мэргэжлийн ангийнхан хээрийн гал түймрийг унтраах ажиллагааг зохион байгуулан ажиллажээ. Улмаар мөн өдрийн 18:00 цагт цурамд оруулж, 19:30 цагт бүрэн унтраасан байна. Урьдчилсан байдлаар хээрийн гал түймэрт 2 га талбай өртөж шатсан гэдгийг ОБЕГ мэдээллээ.

Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын Хадын булаг багийн “Халтарын говь” гэдэг газар тавдугаар сарын 18-ны өдрийн 17:25 цагт гарсан хээрийн гал түймрийг мөн өдрийн 21:45 цагт цурамд оруулж 22:55 цагт бүрэн унтраасан. Тус аймгийн Онцгой байдлын газрын Эрдэнэцагаан сум дахь 47 дугаар анги, Хилийн цэргийн 0146 дугаар ангийн  нийт 14 алба хаагч, 3 автомашин, 1 мотоциклтойгоор ажиллалаа. 

Түймрийг унтраах ажиллагаанд аймгийн Онцгоой байдлын газар, мэргэжлийн ангийн 23 хүн, 2 автомашинтайгаар оролцсон юм.

Урьдчилсан байдлаар түймэрт 50 га талбай өртсөн байна.

Хур тунадас: Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Шөнөдөө төвийн аймгуудын нутгийн зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хойд хэсэг, зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, өдөртөө төв болон говийн аймгуудын нутгийн зүүн, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр бороо, нойтон цас орж,  цасан шуурга шуурна. Бусад нутгаар хур тунадас орохгүй. 

Салхи: Нутгийн баруун хагаст баруунаас секундэд 5-10 метр, нутгийн зүүн хагаст баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр,  говь, тал, хээрийн нутгаар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна. 

Агаарын температур: Шөнөдөө Дархадын хотгор, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан, Заг-Байдраг голын эх, Идэр, Тэс, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, Хангайн нурууны өвөр бэл, говийн бүс нутгийн зүүн болон хойд хэсгээр +4...+9 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +9...+14 градус, бусад нутгаар -1...+4 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод-Дарьгангын тал нутаг, говийн бүс нутгийн зүүн хойд хэсгээр +6...+11 градус, Их нууруудын хотгор, Алтайн өвөр говиор +20...+26 градус, бусад нутгаар +13...+18 градус дулаан байна.  

УЛААНБААТАР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас орно. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө +2...+4 градус, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна. 

БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 7-12 метр, зарим үед секундэд 14-16 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +8...+10 градус дулаан байна. 

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ, ялимгүй хур тунадас. Салхи баруун өмнөөс баруун хойш эргэж секундэд 6-11 метр, зарим үед секундэд 13-15 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө 0 градус орчим, өдөртөө +6...+8 градус дулаан байна. 

Салхи 27-нд говь, тал, хээрийн нутгаар, 28-нд Монгол-Алтайн уулархаг нутгаар, 29-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 30-нд Алтайн уулархаг нутаг, тал, хээрийн нутгаар секундэд 15-17 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.

Шөнөдөө Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр -3...-8 градус хүйтэн, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр +5...+10 градус, бусад нутгаар -2...+3 градус дулаан, өдөртөө Хэнтийн уулархаг нутаг, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод Дарьгангын тал нутгаар +8...+13 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +21...+26 градус, бусад нутгаар +15...+20 градус дулаан байна. 28-нд ихэнх нутгаар, 29-нд говь, талын нутгаар дулаарна.

Энэхүү асуудалтай холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир төр, нийтийн ашиг сонирхлыг зөрчсөн, байгаль орчинд хохирол учруулсан аливаа үйлдэлд онцгой анхаарал хандуулж, хяналт шалгалтыг эрчимжүүлэн ажиллахаа илэрхийллээ.

Цаашид байгаль орчны улсын хяналтын газраас хууль бус олборлолтыг таслан зогсоох, эрсдэл бүхий бүс нутгуудад хяналт шалгалтыг тогтмолжуулах, холбогдох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах, зөрчил гаргасан этгээдэд хариуцлага тооцох, учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, байгаль орчныг сэргээн хамгаалах арга хэмжээг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэн ажиллах болно.

Дашрамд дурдахад 2025 онд Түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид болон холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу Засгийн газрын тогтоолоор түр карьер олгосон нийт 57 газарт хяналт шалгалт хийж, илэрсэн зөрчилд 57,250,000 төгрөгийн торгууль, 168,834,085 төгрөгийн хохирол нөхөн төлбөр ногдуулан, зөрчил тус бүрд албан даалгавар өгч, хэрэгжилтийг хангуулан ажилласан байна.

Салхи нутгийн зүүн хэсгээр баруун өмнөөс хойш эргэж, бусад нутгаар баруун хойноос секундэд 5-10 метр, говь, тал, хээрийн нутгаар түр зуур секундэд 16-18 метр хүрч ширүүснэ.

Дархадын хотгор, Хэнтийн уулархаг нутаг, Тэс, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндий, Дорнод-Дарьгангын тал нутгаар -2...+3 градус, говийн бүс нутгийн баруун өмнөд хэсгээр +11...+16 градус, Алтайн уулархаг нутаг, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн зүүн өмнөд хэсгээр +7...+12 градус, бусад нутгаар +2...+7 градус дулаан байна.

УЛААНБААТАР ХОТ ОРЧМООР: Багавтар үүлтэй. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 5-10 метр. Өмнөх өдрөөс 7 градусаар сэрүүсэж +3...+5 градус дулаан байна.

БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүл багасна. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 5-10 метр. Өмнөх өдрөөс 7 градусаар сэрүүсэж +2...+4 градус дулаан байна.

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүл багасна. Хур тунадас орохгүй. Салхи баруун хойноос секундэд 4-9 метр. Өмнөх өдрөөс 7 градусаар сэрүүсэж 0...+2 градус дулаан байна.

Өнөөдөр 20 цаг хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан мэдээ:

Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Баруун аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, төвийн аймгуудын ихэнх нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн баруун, говийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо, мөндөр орно.

Салхи нутгийн зүүн өмнөд хэсгээр баруун өмнөөс, бусад нутгаар баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 5-10 метр, нутгийн зарим газраар борооны өмнө түр зуур ширүүснэ.

Нутгийн хойд хэсгээр сэрүүсэж Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс голын хөндийгөөр +9…+14 градус, Алтай, Хэнтийн уулархаг нутаг, Орхон-Сэлэнгийн сав газар, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн голын хөндийгөөр +15...+20 градус, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр +26...+31 градус, бусад нутгаар +20...+25 градус дулаан байна.

УЛААНБААТАР ОРЧМООР: Үүлшинэ. Дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 5-10 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. +18...+20 градус дулаан байна.

БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ. Дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 6-11 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ +18...+20 градус дулаан байна.

ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ. Дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 4-9 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. +17...+19 градус дулаан байна.